9 Financieel jaarverslag

De verkorte financiële overzichten in dit hoofdstuk zijn ontleend aan de gecontroleerde jaarrekening van Stichting NHL Stenden Hogeschool per 31 december 2020. De jaarrekening is opgesteld conform de richtlijnen van de Regeling jaarverslaggeving onderwijs, de richtlijn 660 van de Raad voor de Jaarverslaggeving en overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften en bepalingen zoals weergegeven in Titel 9 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De verkorte financiële overzichten bevatten niet alle toelichtingen die zijn vereist op basis van de hierboven genoemde richtlijnen en verslaggevingsvoorschriften. Voor een uitgebreide uiteenzetting van de grondslagen en de volledige toelichtingen wordt verwezen naar de geconsolideerde jaarrekening 2020 van de Stichting NHL Stenden Hogeschool.

De rentabiliteit geeft het rendement aan dat de hogeschool in het boekjaar heeft behaald (in procenten).

Het kengetal rentabiliteit heeft in de context van een onderwijsinstelling een andere betekenis dan in het bedrijfsleven. Het ministerie van OCW stelt dat hiermee niet de mate van winstgevendheid wordt bedoeld, aangezien een onderwijsinstelling geen winstoogmerk heeft. De rentabiliteit geeft binnen het onderwijsveld het resultaat weer van het budgetbeheer van een instelling: de mate waarin inkomsten en uitgaven met elkaar in evenwicht zijn (uitgedrukt in procenten van de totale vermogenspositie). De rentabiliteit voor 2020 is -1,51 in verband met het negatieve resultaat ad. €0,9 miljoen. Het begrote resultaat 2020 was €0,4 miljoen negatief. In 2019 was de rentabiliteit ook negatief als gevolg van het negatieve resultaat.

De liquiditeit geeft de mate aan waarin de hogeschool in staat is op korte termijn aan haar verplichtingen te voldoen. De liquiditeitspositie geeft de toestand op 31 december weer. Er is dus sprake van een momentopname.

Beide ratio’s zijn per eind 2020 afgenomen ten opzichte van de stand per eind 2019. Daarmee zijn ze lager dan de signaleringswaarde van 50 die door de inspectie van het onderwijs is gesteld. Dit wordt veroorzaakt door de lage stand van de liquide middelen per 31 december 2020, als gevolg van de investering in gebouwen, inventaris en apparatuur uit eigen middelen. Naast de hiervoor genoemde middelen beschikte NHL Stenden ultimo 2020 over niet getrokken kredietfaciliteiten ad. €21,5 miljoen. 

De solvabiliteit geeft de mate aan waarin de hogeschool in staat is op langere termijn aan haar verplichtingen (rente en aflossing) te voldoen. De solvabiliteitspositie geeft de toestand op 31 december weer. De solvabiliteit is in lichte mate toegenomen ten opzichte van eind 2019. Dit wordt met name veroorzaakt door het lagere balanstotaal als gevolg van de lagere stand langlopende en kortlopende schulden per 31 december 2020.

We constateren dat zowel de solvabiliteit 2 als solvabiliteit 1 boven de ondergrens van 30% ligt.

Het publiek eigen vermogen per 31 december 2020 komt niet boven de signaleringswaarde uit, waarmee het eigen vermogen niet hoger is dan redelijkerwijs nodig is voor een gezonde bedrijfsvoering.

Het resultaat over 2020 bedraagt €0,9 miljoen negatief en is daarmee €0,5 miljoen lager dan begroot. Dit resultaat bestaat conform de jaarrekening voor €1,1 miljoen uit resultaat publieke gelden en voor €2,0 miljoen negatief uit resultaat private gelden.

Toelichting baten

In de jaarbegroting was uitgegaan van een Rijksbijdrage van €151,2 miljoen. De aanvullingen naar aanleiding van de aanvullende rijksbijdragebrieven zijn meegenomen, waaronder de compensatie voor de cao-stijgingen. Deze aanvullingen leidden tot een realisatie van €5,2 miljoen boven begroting.  

De baten uit college-, cursus- en examengelden waren €3,7 miljoen hoger dan begroot. De stijging ten opzichte van de begroting wordt veroorzaakt door het hogere aantal studenten en doordat er opbrengsten zijn gegenereerd bij de verschillende groepsmaatschappijen, welke niet onder deze post waren meegenomen in de begroting.

De subsidiebaten zijn €0,2 miljoen lager dan begroot. Hier geldt dat de coronacrisis de voornaamste oorzaak is van de daling.

Baten werk in opdracht van derden zijn €2,6 miljoen lager dan begroot. Dit heeft als oorzaak het niet kunnen uitvoeren van onderzoeksopdrachten en het vervallen van cursorisch onderwijs, beide als gevolg van het coronavirus. De overige baten zijn €0,7 miljoen lager dan begroot. De daling wordt grotendeels veroorzaakt doordat het overgrote deel van de excursies en andere studentactiviteiten niet is doorgegaan als gevolg van de coronacrisis.
 

Toelichting lasten

De personeelslasten zijn €8,4 miljoen hoger dan begroot. De afwijking wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging in het aantal fte, de nieuwe cao, de eenmalige uitkering in de maand juli en de thuiswerkuitkeringen (€7,9 miljoen). De cao-verhoging werd gecompenseerd in de rijksbijdrage.  

De gerealiseerde afschrijvingslasten van € 11,7 miljoen komen overeen met de begrote afschrijvingslasten. 

De huisvestingslasten over 2020 waren €0,7 miljoen hoger dan begroot, wat met name veroorzaakt wordt door hogere huurlasten doordat we tijdelijk extra ruimtes hebben moeten huren vanwege de verbouwing van het Notiz Hotel.

De €3,7 miljoen lager dan begrote overige lasten wordt veroorzaakt doordat er minder reis- en verblijfkosten zijn gerealiseerd (€0,7 miljoen), minder leermiddelen zijn aangeschaft (€1,0 miljoen), minder geld besteed is aan innovatieprojecten (€1,0 miljoen) en minder aan accreditatiekosten en kosten professionalisering. Dit als gevolg van de coronacrisis. Wel zijn er meer kosten gemaakt voor online marketing.

Het saldo van de financiële baten en lasten ligt iets onder begroting als gevolg van de aflossing van de leningen. 

Toelichting ontwikkeling balans 

Het balanstotaal nam ten opzichte van 2019 af. Hieronder volgt een puntsgewijze opsomming van de ontwikkelingen die invloed hadden op deze daling: 

• De materiële vaste activa zijn €12,2 miljoen in waarde toegenomen als gevolg van de van verbouwing van het Notiz Hotel en verbouwingen op de diverse onderwijslocaties. 
• De vorderingen zijn in totaal €2,0 miljoen toegenomen. Dit wordt met name veroorzaakt door de hogere overlopende post projecten per balansdatum als gevolg van meer lopende projecten.
• De liquide middelen zijn per balansdatum afgenomen met €18,5 miljoen, grotendeels als gevolg van dat de investeringen in inventaris en apparatuur uit eigen middelen zijn betaald. 
• Het eigen vermogen is afgenomen als gevolg van de toevoeging negatieve geconsolideerde resultaat 2020. 
• De toename van de voorzieningen €1,6 miljoen wordt met name veroorzaakt door de toename van het aantal medewerkers die gebruik maakt van de regeling werktijdvermindering senioren.
• De langlopende schulden zijn afgenomen met €3,3 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de aflossing op de lopende leningen. 
• De kortlopende schulden zijn afgenomen met €1,7 miljoen. De voornaamste oorzaak hiervan is een lagere crediteurenstand per balansdatum. Vanwege de coronacrisis zijn er minder uitgaven gedaan.

De hogeschool conformeert zich aan de ‘regeling beleggen, lenen en derivaten OCW 2016’. In 2020 heeft NHL Stenden haar treasurystatuut aangepast, welke door de raad van toezicht is goedgekeurd. NHL Stenden heeft een strategie van niet speculeren, waarbij wordt uitgegaan van schatkistbankieren en het beleggen en belenen van middelen hoofdzakelijk bij het ministerie van financiën. Ook voor het valutabeleid kiest de hogeschool voor prudent en eenvoudig beleid (geen complexe instrumenten), gericht op minimalisatie van de (koers)risico’s. De hogeschool had geen beleggingen en maakt geen gebruik van derivaten. NHL Stenden beschikt niet over niet-onderwijsgerelateerde beleningen.

In 2021 werkt NHL Stenden verder aan het strategisch instellingsplan 2019-2024. Naast het verzorgen van het beste onderwijs voor onze studenten, het uitvoeren van relevant onderzoek op regionaal, nationaal en internationaal niveau en het delen van onze kennis en expertise met betrokken sectoren, zullen de volgende onderwerpen nadrukkelijk op de verschillende agenda’s binnen onze hogeschool staan.

• Herijking opleidingenportfolio: het huidige opleidingenportfolio heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld als afspiegeling van de behoefte van studenten en het afnemende beroepenveld. Het kan ook worden gezien als een product van de fusie tussen NHL en Stenden. Een herijking van dit portfolio is van tijd tot tijd noodzakelijk om te kijken of ons aanbod nog voldoende aansluit bij de vraag van studenten en het werkveld en of opleidingen nog voldoende onderscheidend zijn ten opzichte van elkaar en andere aanbieders. In de eerste helft van 2021 worden de uitkomsten van deze formele herijking van het opleidingenportfolio in termen van besluitvorming verwacht.
• Evaluatie van de hoofdstructuur: nu het stof van de fusie tussen de beide hogescholen aan het dalen is, zal er ook gekeken worden naar de inrichting van de hoofdstructuur. De werking van de besturingsvisie en de structuur zoals die is ontwikkeld bij de fusie wordt tegen het licht gehouden en beoordeeld langs de lijnen van efficiëntie en effectiviteit. De uitkomsten van deze evaluatie en de eventuele vertaling naar gevolgen voor de hoofdstructuur worden in de eerste maanden van 2021 verwacht.
• Internationalisering 2.0: Internationalisation 2.0 en Global Network Approach zullen leidende principes zijn voor de activiteiten in het komende jaar. Het thema Internationalisering in eigen land zal het komende jaar een belangrijk aandachtspunt zijn, met name het toevoegen van de kwaliteitsovereenkomst met betrekking tot de internationalisering van DBE, het vergroten van de virtuele mobiliteitsmogelijkheden, het creëren van een internationale leeromgeving en de professionalisering van het personeel met betrekking tot de internationalisering.
• Definiëring onderzoeksprogramma en lectoratenplan: deze beleidsvorming vindt plaats om de kwaliteit en de richting van ons praktijkgerichte onderzoek te borgen naar de lijnen van de strategie van de hogeschool.
• Doorontwikkeling dienstverlening: in het verlengde – of beter gezegd als uitvloeisel – van de voorgaande bewegingen zal ook gekeken worden naar de dienstverlening. Dienstverlening die als ondersteunend en adviserend wordt ervaren door de onderwijs- en onderzoeksteams. Maar ook kaderstellend en bewakend is om de hogeschoolbrede doelstellingen te kunnen realiseren.

Vijf hoofdambities, die passen bij de ontwikkelingsfase waarin NHL Stenden zich op dit moment bevindt. Die tezamen geven met de focuspunten zoals benoemd in het jaarplan 2021 een helder beeld van waar NHL Stenden in 2021 voor gaat. Met als hoogste doel dat NHL Stenden regionaal, nationaal en internationaal wordt gezien als een geweldige plek om te studeren en te werken.

De begroting 2021 van de reguliere activiteiten van NHL Stenden sluit op nul en bevat voor €1,0 miljoen aan nog toe kennen middelen voor de realisatie van innovatieve doelstellingen.  Hierbij gaan we ervan uit dat de IC’s worden uitgevoerd middels licentieovereenkomsten, waarbij de licentie-opbrengsten zijn meegenomen in de begroting.

Het begrote resultaat 2021 voor Stenden University Hotel BV bedraagt €1,0 miljoen negatief. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door verwachte omzetdalingen gezien de situatie in hotel, restaurant en alle cateringoutlets vanwege de coronacrisis. Daarnaast zien we een tekort ontstaan door verplichte overname van personeel van de voormalige cateraar van Rengerslaan 10. Het verlies wordt in mindering gebracht op het aanwezige private vermogen van Wyswert Beheer BV. Het uiteindelijke begrote resultaat ziet er dan als volgt uit:

Samengevat (x 1.000):

• De studievoorschotmiddelen zijn voor 2021 opgenomen in de lumpsum financiering vanuit het ministerie. Deze zijn bestemd voor het uitvoeren van de kwaliteitsafspraken. Er wordt in 2021 door NHL Stenden ongeveer €13,4 miljoen besteed in dit kader, een nadere toelichting en specificatie is opgenomen in het plan ‘Verder leren in kwaliteit’.
• Het bedrag aan rijksbijdrage is in de begroting 2021 in totaal €7,5 miljoen hoger dan in de realisatie over 2020 (€156,4 miljoen). Vanwege een wijziging in de systematiek van OCW ontvangen de hbo-instellingen de extra middelen voor hogere studentenaantallen – zoals berekend in de referentieramingen 2020 – niet, zoals voorheen, in het lopende jaar (2020) maar in het opvolgende jaar (2021). Daarnaast zien we een verbetering van ons marktaandeel.
• De collegegelden voor de begroting 2021 zijn ingeschat op basis van de studentenaantallen per 1 oktober 2020, rekening gehouden met een uitval/restitutie percentage van 8,5% en een risicocalculatie in verband met (verwachte) corona-effecten.

Subsidiebaten, baten in opdracht van derden en overige baten

• De begrote subsidiebaten zijn voor 2021 €0,6 miljoen hoger dan gerealiseerd in 2020 en de baten in opdracht van derden is voor 2021 €2,0 miljoen hoger begroot dan realisatie 2020. De overige baten zijn in de begroting €0,8 miljoen hoger opgenomen dan in de realisatie 2020.
• Ten opzichte van de realisatie 2020 nemen de personele lasten af met €0,9 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de verwachte lagere bezetting binnen de OOP medewerkers. Voor 2021 is verondersteld dat loonstijgingen worden gecompenseerd in de rijksbijdrage. Er is derhalve geen loonkostenstijging begroot.
• De afschrijvingen zijn begroot op basis van de huidige afschrijvingen rekening houdend met de nog uit te voeren investeringen 2020 en de investeringsbegroting 2021. Hierbij is per activum een inschatting gemaakt van het moment van ingebruikname. De begrote afschrijvingslast is €1,0 miljoen hoger dan de afschrijvingslast 2020. Dit wordt veroorzaakt door de relatief hoge investeringen in 2020 ad. €24 miljoen.
• Ten opzichte van de realisatie 2020 zijn de huisvestingslasten €1,3 miljoen lager en de overige lasten €7,7 miljoen hoger. Dit is in lijn met de hogere subsidiebaten en baten in opdracht van derden. Deze overige lasten bestaan uit een diversiteit aan kostensoorten, zoals kosten voor leermiddelen, kantoorbenodigdheden, mediatheek, licenties, reis- en verblijfskosten.

Financiële lasten

• De financiële lasten 2021 zijn € 0,1 miljoen lager dan de realisatie 2020. 

De cijfers voor de prognose 2021 t/m 2025 zijn ontleend aan de meerjarenprognose. Onder de noemer management/directie is meegenomen het college van bestuur en het management van de opleidingen en de ondersteunende afdelingen.

Het aantal studenten over de periode 2022-2025 zal naar verwachting dalen. De daling kent meerdere oorzaken. Zoals de referentieramingen duidelijk maken wordt er een stabilisatie/lichte daling verwacht in de komende jaren en een forse daling richting 2030 (voor onze hogeschool is de inschatting 21.500 studenten). Deze lijn verwachten we ook bij NHL Stenden, alleen zal de daling in beide gevallen naar verwachting sterker zijn. Hier liggen demografische factoren aan ten grondslag en de verwachting dat jonge mensen de regio zullen verlaten. Daarnaast zetten we in op een wijziging van de studentenpopulatie: NHL Stenden stuurt aan op nominaal studeren en daarmee verhogen we het aantal studenten dat we financieel bekostigd krijgen. Ook zetten we hierdoor in op reductie van langstudeerders. Per saldo is de verwachting dat onze studentbody in aantallen daalt; waarbij we minder bekostiging (rijksbijdrage) en collegegelden zullen ontvangen. We proberen de regionale krimp deels te compenseren met toenemende instroom van internationale studenten. Een procentuele toename van het aantal internationale studenten.

Het aantal fte bestuur/management is gelijk gehouden aan de stand per eind 2020, waarbij de ontwikkeling afhankelijk zal zijn van de uitkomsten van de evaluatie van de hoofdstructuur. Het aantal fte ondersteunend personeel daalt en is in 2025 33 fte lager dan de stand per eind 2020, wat in overeenstemming is met de uitkomsten van de benchmark Berenschot. Wegens verwachte efficiency voordelen zal de verhouding tussen onderwijzend en ondersteunend personeel tot en met 2025 verbeteren ten gunste van het onderwijzend personeel, waarbij deze richting de norm van de uitkomst benchmark Berenschot gaat.

In het meerjarenperspectief is geen rekening gehouden met loon- en prijsstijgingen. De veronderstelling is dat mogelijke loon- en prijsstijgingen worden gecompenseerd in de rijksbijdrage.

De meerjarenprognose onderwijsbekostiging hbo (macrokader) laat een daling zien over de jaren 2022 t/m 2025 en het ligt in de lijn der verwachting dat NHL Stenden er in absolute bedragen de komende jaren ook op achteruit zal gaan. De voorlopige bekostigingsaantallen voor zowel inschrijvingen als graden (peildatum 1 oktober 2020) tonen een significante groei aan t.o.v. het voorgaande jaar en dat kan een positief effect hebben op de begroting van 2022. Onzekere factoren zijn de hoogte van de profielprijs per student en onze relatieve marktpositie, maar we verwachten wel een kleine groei in de rijksbijdrage en in ons marktaandeel. Vanaf 2023 prognosticeren we een daling, in lijn met de ‘Referentieramingen 2020’ (ministerie OCW).

Deze referentieramingen zijn beleidsarme ramingen, wat betekent dat effecten van (toekomstig) beleid niet worden doorberekend, tenzij daar zwaarwegende gronden voor zijn. Dit jaar zijn zulke correcties niet toegepast. In de eerstkomende jaren (tot 2027) verwacht het CBS dat in Nederland minder kinderen worden geboren dan verwacht. Op de lange termijn (vanaf 2028) worden er meer geboorten geraamd in de bevolkingsprognose. Dit komt door twee tegengestelde bewegingen. Enerzijds is de verwachting dat vrouwen minder en later kinderen krijgen. Anderzijds neemt het aantal geboorten toe door de toegenomen verwachting van immigratie.

Van het aantal studenten in het hbo doet 94,1% in 2019 een bachelor, 3% een ad en 2,9% een master. Het studentenaantal in het hbo is de afgelopen tien jaar met meer dan 10% gegroeid, in de ramingen wordt verwacht dat dit de komende jaren stabiliseert en de jaren erna (tot 2030) sterk zal dalen. Dit hebben wij ook meegenomen in de prognoses. Er is een verschuiving zichtbaar van met name de bachelor naar een toename in ad’s, ook binnen onze hogeschool zien we deze beweging. In 2017-2018 zijn de examens voor de ad wettelijk erkend. Sindsdien zijn er meer ad-opleidingen bijgekomen. Dit heeft geleid tot een grotere toestroom van studenten naar het hbo, vooral vanuit MBO bol 4 en van buiten het bekostigd onderwijs.
Al in 2018-2019 nam het aantal bachelorstudenten in het deeltijdonderwijs toe, en nam het aantal studenten in het voltijdonderwijs af. Deze trend zien we vanaf 2020 doorzetten. Verklaring van de afname in te verwachten bachelorstudenten de komende jaren is de veranderende bevolking: er zullen in Nederland minder personen in de relevante leeftijdscategorie (tussen 17-25 jaar) zijn. De voltijd-master wordt populairder, ten koste van de deeltijd-master.

Vanwege demografische factoren die krimp veroorzaakt hebben in zowel het primair als het voortgezet onderwijs verwachten we de komende jaren ook een daling van studentenaantallen (hoger dan de ramingen) in het hbo in onze regio en daarmee voor onze organisatie. NHL Stenden zet in op internationalisering en de referentieramingen tonen een stijging van studentenaantallen vanuit het buitenland, zowel uit EER-landen als uit niet-EER landen. Dit zou dan ook een positief (of dempend) financieel effect moeten hebben.

De begrote rijksbijdrage voor de periode 2021 tot en met 2025 is gebaseerd op de meest actuele inzichten. Meer concreet betekent dit dat in het meerjarenperspectief is uitgegaan van de volgende uitgangspunten m.b.t. de studievoorschot- en profileringsmiddelen:

• De budgetreeks met (90% van de) studievoorschotmiddelen is voor de jaren 2019-2021 (net als in 2018) onvoorwaardelijk opgenomen in het onderwijsdeel en verdeeld naar rato van de studentgebonden financiering en onderwijsopslag percentages. Voor de jaren 2022-2024 wordt de budgetreeks apart zichtbaar als kwaliteitsbekostiging. De verdelingsgrondslag is overigens hetzelfde, mits de minister positief oordeelt (na advies door de NVAO) over de gemaakte kwaliteitsafspraken. De resterende 10% van de middelen studievoorschot is voor stimulering landelijke prioriteiten. Ook hiervoor is in het meerjarenperspectief verondersteld dat de toedeling in lijn ligt met het huidige aandeel van de hogeschool in de rijksbijdrage.

• Conform de afspraken in het Sectorakkoord hbo uit 2018 zijn de zogenoemde 2%-middelen (profilering en zwaartepuntvorming) uit de prestatieafspraken 2012-2016 vanaf 2019 opgenomen in de reguliere bekostiging naar rato van de studentgebonden financiering en de onderwijsopslag percentages. Tegelijkertijd is afgesproken dat de hogescholen in gezamenlijkheid afspraken maken over de continuering van de Centers of Expertise, die immers voorheen afzonderlijk gefinancierd werden uit deze middelen. In de begroting is dit voor NHL Stenden doorgerekend tegen het verwachte marktaandeel, voor 2021 is het ongeveer € 2,2 mln.

Het aantal studenten zal over de periode 2022-2025 dalen. Hierbij dient opgemerkt te worden dat 2021 meerjarig een vertekend beeld geeft vanwege de getroffen Corona maatregelen. Zoals hiervoor toegelicht hebben meer studenten zich (her)ingeschreven vanwege o.a. uitstel van het BSA, voorwaardelijke toelating en uitgesteld afstuderen. We verwachten dan ook een hogere uitval/ uitstroom en minder inschrijvingen in studiejaar 2022-2023 en de jaren daarna.

De daling kent meerdere oorzaken. Zoals de referentieramingen duidelijk maken wordt er een stabilisatie/ lichte daling verwacht in de komende jaren en een forse daling richting 2030 (voor onze hogeschool is de inschatting 21.500 studenten). Deze lijn verwachten we ook bij NHL Stenden, alleen zal de daling in beide gevallen naar verwachting sterker zijn. Hier liggen demografische factoren aan ten grondslag en de verwachting dat jonge mensen de regio zullen verlaten. Daarnaast zetten we in op een wijziging van de studentenpopulatie: we sturen op nominaal studeren en daarmee verhogen we het aantal studenten dat we financieel bekostigd krijgen. Ook zetten we hierdoor in op reductie van langstudeerders. Per saldo is de verwachting dat onze studentbody in aantallen daalt; waarbij we minder bekostiging (rijksbijdrage) en collegegelden zullen ontvangen. Zoals hiervoor ook kort benoemd proberen we regionale krimp deels te compenseren met toenemende instroom van internationale studenten. Een procentuele toename van het aantal internationale studenten (betalen het hogere instellingscollegegeld) heeft een positief effect op de baten collegegelden.

De overheidsbijdragen en subsidies, baten in opdracht van derden zijn voor de begroting 2022 t/m 2025 conform de begroting 2021 opgenomen met uitzondering van de baten werkzaamheden derden die € 0,4 miljoen lager is opgenomen. Door massa en cross-overs is de nieuwe hogeschool in staat middelen uit 2e en 3e geldstroom binnen te halen. De overige baten zijn voor de begroting 2022 t/m 2025 € 0,8 miljoen lager opgenomen ten opzichte van 2021. 

Het aantal fte Bestuur/management is gelijk gehouden, waarbij de ontwikkeling afhankelijk zal zijn van de uitkomsten evaluatie organisatiestructuur. Het aantal fte ondersteunend personeel daalt en is in 2025 33 fte lager dan de stand per eind 2020, wat in overeenstemming is met de uitkomsten van de benchmark Berenschot. Wegens verwachte efficiency voordelen zal de verhouding tussen onderwijzend en ondersteunend personeel t/m 2025 verbeteren ten gunste van het onderwijzend personeel, waarbij deze richting de norm van de uitkomst benchmark Berenschot gaat.

De begrote afschrijvingslast neemt tot 2024 toe en daalt in 2025 tot een niveau van € 14,5 miljoen in 2025. Deze afschrijvingslast is gerelateerd aan de meerjaren investeringsbegroting.

De huisvestingslasten nemen geleidelijk af in de komende jaren en zullen naar verwachting in 2025 € 10 miljoen bedragen. Mogelijke toekomstige prijsstijgingen worden verondersteld te worden gecompenseerd in de rijksbijdrage.

Van de overige lasten wordt verwacht dat deze jaarlijks zullen afnemen conform de daling  van de rijksbijdrage en collegegelden, waarbij ook rekening is gehouden met de ontwikkeling van de subsidiebaten en baten in opdracht van derden. De daling in 2022 ten opzichte van 2021 wordt daarnaast veroorzaakt door de begrote reservering voor Corona in 2021 onder deze post ad. € 2 miljoen welke niet in de begroting vanaf 2022 is opgenomen. Daarnaast is de reservering innovatiemiddelen in 2021 onder de instellingslasten opgenomen, waar deze in de begroting vanaf 2022 onder de personeelslasten is opgenomen.

De financiële lasten zijn begroot op basis van een cash flow prognose en zullen in de komende jaren gelijk blijven met een jaarlijkse begrote last van rond de € 1.8 miljoen.

De balans geeft inzicht in de ontwikkeling van de bezittingen, schulden en het vermogen.

In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met de investeringsbegroting. De gespecificeerde investeringsbegroting ziet er als volgt uit:

De effecten hiervan zijn verwerkt in de balans (materiële vaste activa), winst- en verliesrekening (afschrijvingen), cashflow overzicht (financiering) en de kengetallen (solvabiliteit).

Deze activa hebben betrekking op de leningen u/g. Op deze leningen vindt jaarlijks een minimale aflossing plaats. Daarnaast worden naar verwachtingen geen nieuwe leningen verstrekt.

In de meerjarenbalans is verondersteld dat de vlottende activa per saldo nagenoeg gelijk zullen blijven.

De liquide middelen zijn een resultante van het cashflow overzicht. NHL Stenden opereert de komende jaren binnen de bestaande kredietfaciliteiten ad € 21,7 miljoen waarvan in de begroting 2021 waarschijnlijk circa € 11,7 miljoen wordt opgenomen.

Voor 2021 wordt een tekort van € 1,0 miljoen begroot (ten laste van het private domein) en de jaren 2022 en 2023 wordt uitgegaan van een 0-begroting. In 2024 en 2025 zal het eigen vermogen ieder jaar met 1,5 miljoen toenemen op basis van het begrote positieve resultaat.

NHL Stenden heeft een eigen vermogen van voldoende omvang om het negatieve resultaat van 2020 en het begrote negatieve resultaat 2021 op te vangen en de begrote investeringen uit te voeren, met instandhouding van een solvabiliteitsniveau II van minimaal de 30%.

We verwachten dat in 2021 de voorziening met € 0,6 miljoen zal toenemen als gevolg van de dotatie voorziening werktijdvermindering senioren. Vanaf 2022 dat de dotaties en onttrekkingen per saldo in evenwicht zijn.

Naar verwachting zal medio 2021 als gevolg van verruiming van de Schatkistbankierenfaciliteit de liquiditeitsruimte vergroot worden met circa 11 miljoen. Er zal jaarlijks worden afgelost op de bestaande langlopende schulden (€ 3,3 miljoen vanaf 2020). We zien dan ook dat het saldo langlopende schulden per eind 2025 dan ook weer lager is dan de stand per eind 2020.

De kortlopende schulden blijven over de planperiode nagenoeg gelijk.

De wereldwijde uitbraak van het coronavirus heeft ook in 2021 een grote impact op NHL Stenden. NHL Stenden heeft een aantal maatregelen genomen om de effecten van het coronavirus te beheersen. De gezondheid van onze studenten en medewerkers staat hierbij voorop. NHL Stenden doet er alles aan om de continuïteit van het onderwijs en toetsing te waarborgen. Daarbij kunnen en willen we geen concessies doen aan de vastgelegde kwaliteitsnormen voor tentamens en examens.

De primaire verantwoordelijkheid voor het welzijn van studenten en medewerkers is belegd binnen academies en diensten. Daarbij krijgen zij intensieve ondersteuning en begeleiding vanuit verschillende disciplines. Daarnaast heeft het college van bestuur periodiek overleg met het dagelijks bestuur van de HMR om de stand van zaken en de te nemen maatregelen te bespreken. De voorzitter van de raad van toezicht en de voorzitter van het college van bestuur hebben eveneens regelmatig overleg. Verder stuurt het college van bestuur met regelmaat schriftelijke statusrapporten naar de HMR en raad van toezicht. Op landelijk niveau wordt afgestemd met de regering via de Vereniging Hogescholen en er wordt nauw contact onderhouden met vestigingsplaatsen en overheden.

De reguliere processen, zo goed en zo kwaad als dat onder deze omstandigheden kan, gaan door. De verdere invoering van DBE, de ontwikkeling van Zwaartepunten, de voorbereidingen voor de kaderbrief, herijking opleidingenportfolio, evaluatie van de hoofdstructuur en nog vele andere hogeschoolbrede en lokale ontwikkelingen. Veel effort is gestoken in de transitie van fysiek naar online onderwijs. Studenten krijgen online-onderwijs en ook toetsen worden online afgenomen. Door middel van het programma Proctorexam, waarmee het mogelijk is om op afstand te kunnen surveilleren wordt de kwaliteit van afname van de toetsen gewaarborgd. Hierbij is er sprake geweest van een goede afstemming met de verschillende examencommissies en de medezeggenschap (AMR/HMR).

Met betrekking tot de internationale campussen en het Stenden University Hotel BV wordt veel energie gestoken in het laten doorgaan van alle onderwijsactiviteiten. Stenden University Hotel BV geeft, als leerbedrijf voor de opleiding hotelmanagement, ook online onderwijs aan studenten. De impact op het commerciële resultaat, door sluiting van de hotelkamers en het restaurant en annuleren van evenementen, wordt nauwlettend in de gaten gehouden. Ook voor de internationale sites is de doelstelling dat het onderwijs zoveel mogelijk digitaal doorgang vindt. Voor de Grand Tour lukt dit ook.

De financiële impact van het coronavirus voor 2020 is intern in kaart gebracht en bedraagt per saldo een lastenpost ad. €1,8 miljoen. Deze wordt met name veroorzaakt door de lagere opbrengst van de catering en het hotel ad. €1,1 miljoen. Daarnaast heeft de lagere opbrengst 2e en 3e geldstroom binnen de academies ad €0,7 miljoen een behoorlijke impact. De versnelling digitalisering heeft in 2020 €0,6 miljoen extra gekost, waar we aan de andere kant een besparing zien in met name de reis- en verblijfkosten, kosten open dagen en kosten Ubuntu. Het lagere resultaat van de deelnemingen wordt geheel gecompenseerd door de lagere kosten voor Grand Tour uitbesteed onderwijs en ten slotte wordt de extra thuiswerkvergoeding gecompenseerd door de lagere uitgekeerde vergoeding woon-werk verkeer.

Wat betreft de impact op de financiële meerjarenbegroting constateren we dat we door corona enerzijds te maken hebben met hogere studentaantallen, dus hogere collegegelden en anderzijds een negatief resultaat zal hebben op het onderwijsrendement. Mede als gevolg van de politieke maatregelen is het nu voor met name de lange termijn nog niet te overzien welke financiële gevolgen de coronacrisis voor ons als hogeschool exact heeft. Daarbij verwachten we substantiële middelen vanuit het nationaal programma onderwijs. De rijksbijdragen en collegegelden zullen de belangrijkste inkomsten blijven vormen voor NHL Stenden (ruim 90 %) en deze zullen in belangrijke mate een stabiele inkomstenbron blijven. Ook de kwaliteitsmiddelen zijn voor 2021 gegarandeerd. NHL Stenden heeft op dit moment een gezonde financiële positie en voldoende liquiditeit om deze impact op te kunnen vangen en te blijven voldoen aan de ratio’s. Niet uit te sluiten valt dat er bezuinigingsmaatregelen genomen moeten worden als er meer duidelijkheid is over de financiële omvang van de corona maatregelen. Hierbij is opgemerkt dat NHL Stenden beschikt over een rekening-courant-faciliteit binnen Schatkistbankieren van €21,75 miljoen om tijdelijke noodsituaties op te kunnen vangen.

De maatregelen als gevolg van de impact van de coronacrisis hebben onder andere invloed op:

• Oninbare vorderingen op collegegelden van studenten die geen bijbaan meer hebben, restituties vanwege uitschrijven en uitschrijven van internationale studenten.
• Halvering collegegelden en compensatie middelen extra inzet.
• Studenten die langer over hun studie doen door uitvallen/afbreken van stage.
• Afstudeerders die niet tijdig kunnen afstuderen doordat afstudeerbedrijf/instelling geen begeleiding/leerplek kan bieden.
• Studenten die langer over hun studie (gaan) doen omdat selectie op geschiktheid in eerste jaar via BSA en studieadvies niet plaatsvindt door opschorting BSA, waardoor er een risico is op meer vertraging en een switch later in de studie.
• Wegvallen en terugval van instroom buitenlandse studenten. In een aantal landen is het middelbare schoolexamen uitgesteld waardoor deze studenten niet in september kunnen instromen.
• Lagere instroom in het hoger onderwijs vanuit voortgezet onderwijs en mbo.
• Lagere instroom studenten door onzekerheid over mogelijkheden Grand Tour.
• Lagere baten uit tweede en derde geldstroom door uitstel of afstel van betreffende subsidies en projecten in toegepast (contract)onderzoek en contractonderwijs.
• Hogere kosten voor faciliteiten voor het verzorgen van online onderwijs en het thuiswerken door medewerkers.
• Hogere kosten voor (personele) voorzieningen door onvoorspelbaarheid in verlof en uitval door ziekte.
• Aanvullende kosten als gevolg van vertraging in huisvestingsinvesteringen.

NHL Stenden verwacht dat uiterlijk begin september 2021 een regulier studiejaar van start kan gaan. Zodoende is de lange termijn weergave van de meerjarenbegroting in de continuïteitsparagraaf gegrond. Op basis van de beschikbare informatie, de liquiditeitspositie en het eigen vermogen heeft NHL Stenden geen gerede twijfel ten aanzien van de continuïteit van de organisatie en wordt er geen continuïteitsrisico onderkend. De jaarrekening is zodoende opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling.

De risicohouding van de hogeschool is, als maatschappelijke organisatie waar ruim 24.000 studenten studeren, te kwalificeren als risicoavers. Dit betekent dat (grote) risico’s niet willens en wetens actief worden opgezocht. Risicoavers betekent overigens niet dat de hogeschool geen enkel risico loopt of dat risico’s nooit bewust worden gelopen. Er wordt echter voorzichtig met de ter beschikking gestelde publieke middelen omgegaan en er wordt inzichtelijk gemaakt welke risico’s worden gelopen. Dit gebeurt veelal door middel van periodieke informatievoorziening en besluitvorming. De medewerkers hebben een grote verantwoordelijkheid voor het dagelijks maken van de juiste afwegingen. Het bestuur onderkent dat zij dit alleen succesvol kunnen doen als risicomanagement niet een doel op zich is, maar een gedachtegoed waarmee het mogelijk wordt om expliciet nog meer inzicht en bewust zijn te creëren in de mate waarin de gestelde doelstellingen voor onze studenten, de beroepspraktijk en de maatschappelijke omgeving worden gerealiseerd.

Op basis van de notitie risicomanagement heeft het college van bestuur vastgesteld dat risicobeheersing integraal en expliciet ingepast moet worden in de bestaande planning en controlcyclus. Dit betekent dat risico’s breed in de organisatie benoemd en geadresseerd worden. In 2019 is de cyclus begonnen met de strategische risicoanalyse op instellingsniveau tussen de raad van toezicht en het college van bestuur op basis van de gestelde doelen in het strategisch instellingsplan. Jaarlijks worden op basis van een format risicokaart, die onderdeel is van het rapportageformat de risicoparagrafen van de jaarplannen van academies, diensten en verbindingseenheden opgenomen en besproken met het college van bestuur. Op deze manier worden de strategische risico’s die zijn geïdentificeerd beheerst via de reguliere planning en control-cyclus. Dit op basis van de vastgestelde kadernota, de daaraan gerelateerde jaarplannen van de organisatieonderdelen, periodieke informatievoorziening en periodieke R-gesprekken tussen het management van de organisatieonderdelen en het college van bestuur. De operationele risico’s en beheersingsmaatregelen zijn verankerd in de operationele processen. In de komende jaren zal de evaluatie van de risico's en de bijbehorende beheersmaatregelen en acties versterkt worden. Daarnaast verwachten we geen belangrijke aanpassingen op het risicobeheersingssysteem.

Op basis van de vastgestelde strategische risicokaart 2019-2024 geven we hierbij de belangrijkste strategische risico’s en onzekerheden weer voor NHL Stenden voor de komende jaren, met de daaraan gekoppelde beheersmaatregelen. Conform de opzet van risicomanagement is dit gekoppeld aan de doelstellingen. Daarnaast geven we de operationele risico’s weer, die in relatie staan met de doelstellingen. Er zijn naast de coronacrisis geen risico’s en onzekerheden die in het boekjaar 2020 een belangrijke impact op de entiteit hebben gehad. Naar verwachting zal ook voor 2021 en mogelijk komende jaren het genoemde risico van de coronacrisis de grootste impact hebben op de financiële positie van NHL Stenden.

Conform het strategisch instellingsplan is het uiteindelijke doel van NHL Stenden de hoogst mogelijke kwaliteit in onderwijs, onderzoek en voorzieningen te bieden voor de studenten, voor de beroepspraktijk en de maatschappelijke omgeving. Deze is in onderstaande strategische risicokaart onderverdeeld naar:

• De hoogst mogelijke kwaliteit van onderwijs en onderzoek bieden op basis van ons uniek profiel, zijnde DBE, zwaartepunten en geïnternationaliseerde hogeschool.
• De hoogst mogelijke kwaliteit van voorzieningen bieden.
• De kwaliteit van onze medewerkers en organisatie optimaliseren. 

• Het risico bestaat dat eind 2024 DBE niet voldoet aan de binnen de hogeschool gestelde standaarden als gevolg van beperkte tijd of middelen om DBE met kwaliteit en diepgang te implementeren. Als beheersmaatregelen worden de onderwijseenheden die DBE ontwikkelen gefaciliteerd door middel van budget, training en advies. Daarnaast is een beheersmaatregel het vaststellen van heldere criteria in het onderwijskwaliteitsbeleid (inclusief KPI’s) en het energie steken in het overtuigen en verleiden van medewerkers. Het delen van best practices is van belang.
• Het bruto risico is geformuleerd dat het niet lukt om voldoende praktijkopdrachten te vinden, waardoor de gewenste verbinding tussen onderwijs, toegepast onderzoek en de praktijk niet optimaal verloopt. De beheersmaatregel bevindt zich in het sturen op basis van het strategisch onderzoeksbeleid en onderwijsbeleid. Daaraan gekoppeld het hanteren van doelgerichte communicatie op de kansen en meerwaarde van de ateliers en het betrekken van externen.
• Het risico bestaat dat de facetten van DBE niet door alle stakeholders, in het bijzonder visitatiepanels, expliciet worden herkend. Op basis van het strategisch onderwijsbeleid 2019-2024 wordt hier op gestuurd (door middel van de PDCA-cyclus). Als beheersmaatregel vinden vanuit de eigen hogeschool (lectoraat) onderzoeken DBE plaats. Daarnaast is de hogeschool bezig met externe profilering en het organiseren van communicatie over de inhoud van DBE in combinatie met de uitkomsten van de onderzoeken.
• Het risico bestaat dat de facetten van DBE niet goed worden gewaardeerd met als gevolg negatieve resultaten van opleidingsvisitaties, lagere tevredenheidsonderzoeken en lagere waardering vanuit de beroepspraktijk. Als beheersmaatregel vinden vanuit de eigen hogeschool (lectoraat) onderzoeken DBE plaats. Daarnaast is de hogeschool bezig met externe profilering en het organiseren van communicatie over de inhoud van DBE in combinatie met de uitkomsten van de onderzoeken.

• Omdat niet iedere opleiding en onderzoekseenheid logisch te koppelen is aan de geformuleerde zwaartepunten (Vital Regions, Smart Substainable Industries en Service Economy) bestaat het risico dat de zwaartepunten onvoldoende gerealiseerd worden. Als beheersmaatregel is geformuleerd dat de herkenbaarheid en inhoud scherp worden gemaakt voor zowel intern als naar de buitenwereld. Keuzes worden gemaakt en er wordt gestuurd op basis van de notitie zwaartepuntenbeleid 2019-2024 in combinatie met de jaarplannen.

• Er bestaat een risico dat door de (politieke) discussie inzake internationalisering de uitbreiding van het aantal internationale activiteiten en Grand Tour locaties stagneert of afneemt. De beheersmaatregelen bestaan uit het hebben en communiceren van een visie op de positie van internationalisering. Daarbij zorgt de hogeschool voor een open mindset en agility om andere mogelijkheden en uitgewerkte scenario’s voor internationalisering vorm te geven.

• Tijdens de transitieperiode lopen twee concepten door elkaar (oude opleidingen uitgefaseerd en DBE geïmplementeerd) waarbij het risico bestaat dat de fysieke voorzieningen (communities en ateliers) niet voldoende zijn ingericht en er onvoldoende capaciteit voor DBE is. Ter beheersing wordt het masterplan huisvesting herijkt en uitgevoerd op de transitieperiode in afstemming met de academies, diensten en sites.
• Het risico is aanwezig dat het kwaliteitszorgsysteem niet adequaat is geïmplementeerd, waardoor er een gebrek is aan efficiency en aantoonbaarheid, wat extra kosten met zich mee zal brengen. Als beheersmaatregel vindt de uitvoering plaats binnen kwaliteitsbeleid en ambities waarmaken.

• De strategie vraagt om andere (leiderschaps-)competenties. Hierdoor ontstaat het risico dat de kwaliteit van de medewerkers niet hoog genoeg is in relatie tot DBE, zwaartepunten en multicampus en we onvoldoende tijd en ruimte hebben om de medewerkers op elk vlak te professionaliseren. Dit naast de verwachte piek in pensioengerechtigden en de beperkte ruimte in arbeidsvoorwaarden, waardoor de hogeschool in de huidige ‘werknemersmarkt’ onvoldoende geschikte medewerkers kunnen aantrekken. Naast het sturen op de kwaliteit professionalisering en strategisch HRM beleid is het uitvoeren van het management development programma een beheersmaatregel. Andere beheersmaatregelen zijn het beschikbaar stellen van voldoende middelen en gezamenlijk optrekken met het werkveld en andere hogescholen.
• Dat de gewenste cultuur van proactief en flexibel gedrag, voldoende kwaliteitscultuur en willen samenwerken nog niet overal gerealiseerd is in de transitiefase is ook een risico. Het faciliteren van een cultuurontwikkelprogramma in relatie met DBE, resultaat verantwoordelijke teams en dienend leiderschap zijn beheersmaatregelen om het risico te mitigeren.

• Er bestaat een risico dat door de veelheid aan opleidingen de focus beperkt is, waardoor de hogeschool de gestelde doelen niet of beperkt kan realiseren. Als beheersmaatregel wordt de portfoliodiscussie gevoerd, worden scenario’s geschetst en indien nodig keuzes gemaakt. Naast brede bachelors maken van keuzes waarin de hogeschool wil excelleren.
• Als laatste strategische risico geven we het risico aan dat de hogeschool onvoldoende innovatief is. Hierdoor gaat de hogeschool achter lopen en loopt het stevige fundament gevaar. Als beheersmaatregel vindt er facilitering van middelen voor innovatie plaats en wordt er gewerkt aan de creatie van een mindset om te blijven innoveren

• Het risico bestaat dat er naast financiële gevolgen door de coronacrisis (2021) dit ook gevolgen zal hebben voor de instroom van (internationale) studenten en de studievoortgang van de huidige studenten. Als beheersmaatregel wordt de financiële impact in kaart gebracht, wordt er ingezet op marketingactiviteiten ten behoeve van de instroom en wordt er digitaal onderwijs en toetsing aangeboden. Daarnaast vinden er individuele gesprekken met de studenten plaats in het kader van de studievoortgang.
• Het risico bestaat dat de verantwoording van de hogeschool met betrekking tot de inzet van de studievoorschotmiddelen in het kader van de kwaliteitsafspraken niet worden goedgekeurd door de minister. Als beheersmaatregel is de voortgang en verantwoording ingebed in de reguliere planning en controlcyclus.
• Er bestaat het risico dat de met veel enthousiasme ontwikkelde DBE-programma’s niet optimaal kunnen worden uitgevoerd omdat de gewenste voorzieningen (ateliers/eigen ruimtes) nog niet geheel in overeenstemming zijn met de beschikbare voorzieningen. Dit kan leiden tot teleurstellingen bij docenten en studenten met mogelijk een negatief effect op het draagvlak voor DBE. Ook dit wordt projectmatig aangepakt en geïncorporeerd in de geplande interne verhuisbeweging in afstemming met de betreffende academies en diensten. Hierbij zijn goede ondersteuning, communicatie en verwachtingenmanagement richting studenten en medewerkers belangrijke aspecten.
• Het risico bestaat dat de (ver)bouwkosten zullen stijgen, waarbij hier middels de planning en controlcyclus op gestuurd wordt.
• Er bestaat in het kader van de fusie het risico dat we niet volledig voldoen aan de Europese aanbestedingsregeling. Vanuit de beheersmaatregelen worden er (extra) werkzaamheden verricht in het kader van ’Ambities waarmaken’.
• Er bestaat het risico van krimp, waardoor de studentpopulatie afneemt en de studentdocent verhouding onder druk komt te staan. De beheersmaatregelen die de hogeschool hierop treft zijn enerzijds het aanhouden van een flexibele schil en het meerjaren personeelsbeleid met onder meer natuurlijk verloop en verbeteren OP/OOP-verhouding ten gunste van docentcapaciteit. Anderzijds wordt de krimp gemitigeerd door beleid gericht op groei van het aantal buitenlandse studenten. Bij deze laatste verwachting speelt het risico van geopolitieke maatregelen in de vorm van instroom barrières, wat weer kan worden opgevangen door de genoemde flexibele schil en personeelsbeleid.

Hier wordt verwezen naar het verslag van de raad van toezicht.

De hogeschool rapporteert over de activiteiten in het kader van de voor de hogeschool relevante thema’s uit de notitie ‘Helderheid in de bekostiging van het hoger onderwijs’; OCW, 29 augustus 2003 en ‘Aanvulling op de notitie ‘Helderheid in de bekostiging van het hoger onderwijs’; OCW, 27 augustus 2004. Hieronder worden deze notities verder aangeduid als ‘Helderheid’, respectievelijk ‘Aanvulling op Helderheid’. Per thema is eerst de omschrijving uit de oorspronkelijke notitie opgenomen en vervolgens is de verantwoording weergegeven.

De hogeschool besteedde in het kader van de Grand Tour delen van het onderwijs uit aan de internationale Grand Tour locaties.

In 2020 namen 585 studenten deel aan de Grand Tour, welke voor een groot deel online werden aangeboden. In totaal volgden deze studenten 949 modulen op één van de locaties. De locaties ontvingen daarvoor €1,5 miljoen Om studenten van de Hotel Management School (ad, bachelor en master) in het kader van Real World Learning een realistische leeromgeving aan te kunnen bieden, bestaat het leerbedrijf Stenden University Hotel BV. Stenden University Hotel BV is een integraal onderdeel van het curriculum van de Hotel Management School en heeft een vestigingen in Leeuwarden en in Emmen (Stones). MeetingU is het eventorganisatie bureau van Stenden Hotel. In 2020 participeerden 1e, 2e en 3e jaars Hotel Management School studenten in dit leerbedrijf. Stenden University Hotel BV ontving €2.75 miljoen voor het totale leerbedrijf en al het uitbesteed onderwijs wat zij uitvoeren voor Hotel Management School en de 1e, 2e en 3e jaars studenten.

NHL Stenden verantwoordt zich hier over het uitbesteden van (delen van het) bekostigd onderwijs aan zowel niet - als wel - bekostigde instellingen, tegen betaling van de geleverde prestatie.

Wat heeft NHL Stenden uitbesteed?

NHL Stenden heeft in 2020 bachelor studenten in het kader van de Grand Tour in de gelegenheid gesteld één of twee modulen (maximaal een semester) te studeren aan één van de International Campuses van NHL Stenden.

Vanuit welke overwegingen?

Vanuit het profielkenmerk Internationalisering heeft NHL Stenden het Grand Tour-concept ontwikkeld, waarmee zij studenten de mogelijkheid biedt om één of twee periodes (maximaal een semester) te studeren aan één van de buitenlandse vestigingen van NHL Stenden. Het Grand Tour-concept biedt studenten de kans een unieke ervaring op te doen in het buitenland, met programma’s die worden verzorgd op een gelijk kwaliteitsniveau en die plaats vinden in een veilige context. De Grand Tour staat in principe open voor studenten van alle opleidingen van alle vestigingen.

Wat heeft NHL Stenden uitbesteed?

Stenden University Hotel BV is een leerbedrijf van en voor vooral de Stenden Hotelmanagement School. Elk jaar, zo ook in 2020, participeren studenten in dit leerbedrijf waar zij praktijkonderwijs ontvangen.

Vanuit welke overwegingen?

Binnen het voormalig Stenden-concept met PGO en het huidige NHL Stenden concept met DBE, nemen leerbedrijven een belangrijke plaats in. Leerbedrijven zijn een beschermde omgeving waarin de student zijn of haar leerdoelstellingen kan verwezenlijken. In een leerbedrijf van NHL Stenden oefent de student relevante competenties door op een werkplek in de rol van werknemer realistische beroepstaken uit te voeren op hbo-niveau. De leerbedrijven voeren op commerciële basis werkzaamheden uit binnen de hogeschool en voor externe partijen. De studenten werken uitsluitend onder begeleiding van docenten.

Wat heeft NHL Stenden uitbesteed?

Stenden MeetingU is onderdeel van Stenden University Hotel BV en verzorgt vooral in opdracht van onderdelen van NHL Stenden congressen, studiedagen, evenementen, accreditaties en getuigschriftenuitreikingen. Stenden MeetingU is een leerbedrijf, waarin studenten worden opgeleid in het organiseren van meetings en events.

Vanuit welke overwegingen?

Binnen het NHL Stenden concept met DBE nemen leerbedrijven een belangrijke plaats in. Leerbedrijven zijn een beschermde omgeving waarin de student zijn of haar leerdoelstellingen kan verwezenlijken. In een leerbedrijf van Stenden oefent de student relevante competenties door op een werkplek in de rol van werknemer realistische beroepstaken uit te voeren op hbo-niveau. De leerbedrijven voeren op commerciële basis werkzaamheden uit binnen de hogeschool en voor externe partijen. De studenten werken uitsluitend onder begeleiding van docenten.

Naast deze uitbestedingen werkt NHL Stenden op diverse punten samen met andere bekostigde instellingen, waarbij partijen hun aandeel inbrengen in een gemeenschappelijk product, zonder strikt genomen onderwijstaken uit te besteden in de zin van ‘Helderheid’ en ‘Aanvulling op Helderheid’. Onderstaande voorbeelden illustreren dit:

Academische Pabo (AOLB)

Deze opleiding, die in september 2010 in Groningen van start ging, is een samenwerkingsverband tussen de Rijksuniversiteit Groningen, de Hanzehogeschool Groningen en NHL Stenden. Genoemde instellingen bieden met deze opleiding studenten de mogelijkheid zowel de hbo-bachelor ‘Leraar Basisonderwijs’ als de WO-bachelor ‘Pedagogische Wetenschappen’ te behalen. Het betreft hier een samenwerkingsverband, waarin partijen hun aandeel in het onderwijs inbrengen en zelf uitvoeren. Formeel wordt er niets uitbesteed. De opleidingen Life Sciences zijn een 8.1 WHW samenwerking met hogeschool Van Hall Larenstein (locatie Leeuwarden). De Master Kunsteducatie (MKE) is een joint degree en wordt uitgevoerd in samenwerking met de Hanze Hogeschool.

Internationale Grand Tour locaties

NHL Stenden heeft werkzaamheden op het gebied van het onderwijsprogramma verricht voor de verschillende international campuses en de daarmee samenhangende directe kosten doorbelast. De inspectie van het onderwijs heeft geconcludeerd dat Stenden de financiële administraties van haar publieke en private activiteiten op correcte wijze heeft gescheiden en op basis van het onderzoek ‘Publiek private doorbelastingen Qatar’ en het daaropvolgende rapport van de Inspectie van het Onderwijs, dienst rekenschap dd 13 januari 2020 is de methodiek aangescherpt. De doorbelaste directe kosten zijn onderdeel van de financiële verantwoording van een international campus, c.q. houdstermaatschappij. Daarnaast brengt NHL Stenden de indirecte kosten in verband met de bestuurs- en beheersactiviteiten ten behoeve van de IC’s in rekening bij het private domein. Hiermee zijn alle kosten van activiteiten verrekend die vanuit het publieke domein zijn verricht ten behoeve van private activiteiten. In 2020 is er €105K doorbelast op basis van de reguliere doorbelasting. Per 1 september 2020 is de joint venture overeenkomst Qatar beëindigd en wordt vanaf die datum gewerkt op basis van een Cooperation Agreement. Er is daarmee geen sprake meer van een internationale campus. 

Omschrijving

De instelling kan een student vrijstelling verlenen van het afleggen van tentamens of examens. Die vrijstelling gebeurt op basis van eerder afgelegde (en gehaalde) tentamens of examens, of op basis van buiten het hoger onderwijs opgedane kennis of vaardigheden. De examencommissie verleent de vrijstellingen (aan een individuele student); in de onderwijs- en examenregeling is geregeld op welke gronden ze dat kan doen.

Verantwoording

In de onderwijs- en examenregelingen heeft de hogeschool aangegeven op welke wijze een student de examencommissie kan verzoeken vrijstelling te verlenen van het afleggen van een toets of een toetseenheid op grond van een buiten de opleiding met goed gevolg afgelegde toets of examen of op grond van buiten de opleiding opgedane kennis, inzicht en vaardigheden. De examencommissie verleent een vrijstelling aan een individuele student indien uit een objectief onderzoek naar de kennis, het inzicht en de vaardigheden van die student blijkt dat de student over ten minste vergelijkbare kennis, inzicht en vaardigheden beschikt als zou zijn verworven bij het met goed gevolg hebben afgelegd van de toets, de toetseenheid of het examen waarvoor vrijstelling wordt verzocht. Een aantal opleidingen heeft afspraken met toeleverende mbo-instellingen. Via aansluitmodulen kunnen de mbo-studenten op een hoger niveau in de hbo-opleiding instromen. Voor welke opleidingen dit geldt en welke voorwaarden daaraan verbonden zijn, is vastgelegd in de OER’s van de desbetreffende opleidingen. De wijze van vrijstellingverlening en de voorwaarden die daaraan verbonden zijn voor studenten die een opleiding volgen aan een international campus, die leidt tot een Nederlandse graad, is beschreven in de OER van de opleiding op de desbetreffende IC (de zogenaamde TER IC). Deze is nog van kracht in het studiejaar 2019-2020 en 2020-2021, waarbij deze voor Qatar per 1 september 2020 is komen te vervallen volgend op het besluit ‘strikte scheiding’.

‘Strategisch gedrag’ zoals omschreven in de notitie ‘Helderheid’ was bij de hogeschool in het verslagjaar 2019 niet aan de orde.

Omschrijving:

1. Buitenlandse studenten in het buitenland die deelnemen aan distance learning (leren op afstand) via een Nederlandse instelling.
2. Buitenlandse studenten die in feite (grotendeels) in het buitenland studeren.
3. Buitenlandse studenten die in Nederland een deel van de opleiding c.q. stage volgen
4. Studenten die het laatste jaar zowel bij een buitenlandse als een Nederlandse hogeschool zijn ingeschreven en die een Nederlands diploma behalen.

Verantwoording

Het betreft hier niet-NHL Stenden studenten die studeren aan een buitenlandse instelling en gebruikmaken van een uitwisselingsprogramma en een deel van hun studie volgen aan de hogeschool. Bij NHL Stenden was dit in het verslagjaar 2020 niet aan de orde. Er was sprake van uitwisselingsstudenten. Het totaal aantal NHL Stenden studenten dat in 2020 participeerde in een uitwisselingsprogramma bedroeg 234, van wie 191 in Europa (EER) en 43 daarbuiten. Daar staan in 2020 111 exchangestudenten tegenover, die door NHL Stenden zijn ontvangen. Deze studenten studeerden een semester op één van de locaties in Nederland. 

Omschrijving

Het door de student zelf betalen van collegegeld wordt gezien als een signaal dat de student de intentie heeft om onderwijs te volgen. In een aantal gevallen hebben studenten hun collegegeld niet zelf betaald. Dit kan om verschillende redenen zijn gebeurd, bijvoorbeeld omdat de student in een moeilijke financiële positie zit.

Verantwoording

Conform de regelingen van het Profileringsfonds (WHW art 7.51) kunnen studenten, die als gevolg van persoonlijke problemen studievertraging hebben opgelopen, een aanvraag tot een financiële vergoeding bij het bestuur van het Profileringsfonds indienen. De uitkeringen over 2020 in het kader van het profileringsfonds en het noodfonds zijn verantwoord onder paragraaf 2.6 en onderstaand uiteengezet. 

Omschrijving

Een ‘module’ (of een ‘voorgestructureerde leerroute’) is een deel van een in het CROHO geregistreerde opleiding die leidt tot een deelcertificaat. De instelling biedt modules van een CROHO-opleiding met certificaat als aparte leerroute aan. Studenten worden ingeschreven voor de in het CROHO geregistreerde opleiding, maar ze volgen die opleiding niet daadwerkelijk en zijn ook niet gericht op het halen van het einddiploma.

Verantwoording

Sinds 2010 neemt de hogeschool deel aan Kies op Maat. Dit is een samenwerkingsplatform van hbo- en wo-instellingen dat studenten de mogelijkheid biedt om delen van hun eigen opleiding bij een andere instelling te volgen. Veelal gaat het om afgeronde minoren van 15 of 30 EC. Voor de student zijn aan deze deelname geen extra kosten verbonden. De student neemt deel op basis van een Bewijs Betaald Collegegeld. De instellingen verrekenen onderling de kosten van deelname op basis van een vastgestelde prijs per EC. Er is als het ware sprake van uitbesteed onderwijs, de student rondt de opleiding bij de eigen instelling af. NHL Stenden biedt daarnaast studenten in het kader van het experiment ‘Vraagfinanciering’ de gelegenheid tegen betaling van collegegeld deel te nemen aan delen van opleidingen. De deelnemer ontvangt na afronding van het onderwijs een certificaat of bewijs van deelname.

Omschrijving

Inschrijving van een student aan een in het CROHO geregistreerde opleiding, terwijl hij daadwerkelijk een andere al dan niet in het CROHO opgenomen opleiding volgt.

Verantwoording

Dit was in het verslagjaar 2020 niet aan de orde.

Omschrijving

Instellingen ontwikkelen maatwerktrajecten waarbij een derde - een externe organisatie of bedrijf - een bijdrage betaalt voor het op maat snijden van een bestaande opleiding.

Verantwoording

Alle maatwerktrajecten waarover wordt gerapporteerd betreffen reguliere opleidingen, waarbij NHL Stenden aanvullende inspanningen verricht tegen geëxpliciteerde meerkosten voor rekening van de vragen de partij. In geen van deze trajecten is sprake van ingrepen in het reguliere publiek opleidingsprogramma, noch in de inhoud, noch in de omvang.

NHL Stenden biedt de maatwerktrajecten aan onder voorwaarden conform de notitie ‘Helderheid’: Zo wordt er gewerkt met een contract, waarin de bedrijfsvraag en de inspanningen van NHL Stenden worden geëxpliciteerd, als ook de meerkosten voor het bedrijf van de aanvullingen op het reguliere programma. Vanzelfsprekend is het bedrijf ook geïnformeerd over alle randvoorwaarden die publieke bekostiging en CROHO-registratie betreffen. Tevens volgen studenten ten minste tweederde van de opleiding in het kader van deze maatwerktrajecten op een locatie van NHL Stenden, conform de ‘Beleidsregel doelmatigheid hoger onderwijs’. De (hoofd)vestigingsplaats van de genoemde bedrijven waarmee NHL Stenden een maatwerktraject is overeengekomen, is nadrukkelijk niet de ‘vanzelfsprekende’ locatie waar (een deel van) de betreffende opleiding plaats heeft gevonden in 2020.

Voor het overige betreft het in alle genoemde gevallen een reguliere opleiding, die ook werd en wordt aangeboden aan (andere) studenten die aan de normale toelatingseisen voldoen. Het overzicht van de maatwerkcontracten voor 2020 ziet er als volgt uit.

Bachelor en Associate Degree Ondernemerschap & Retail Management

Aanbieder: NHL Stenden Hogeschool, Academie Commerce & International Business Maatwerktraject voor (aantal studenten):

• Albert Heijn (100)
• Kwantum/Leen Bakker (9)
• Deen Supermarkten (18)
• Plus Supermarkten (48)
• Hema (28)
• Praxis (3)
• Hoogvliet (12)
• Dirk/Deka (16)

Omschrijving

Het kunstonderwijs kent een eigen bekostigingssystematiek. Studenten tellen mee voor bekostiging voor elk jaar dat zij zijn ingeschreven. Het diploma levert een half jaar extra bekostiging op.

Verantwoording

De hogeschool heeft geen opleidingen die vallen onder bovengenoemde bekostigingssystematiek.

Het overzicht vraagfinanciering is onderstaand weergegeven.